De toekomst van onze planeet staat ter discussie. Klimaat, voedsel, water, energie, krediet; in tijden van crisis het gesprek van de dag. Maar wat doen we ermee? Vertrouwen op de technologie of halen we de broekriem aan? Wie steekt zijn kop in het zand, wie gaat er op de barricaden? Zal de tijd het leren, lost de natuur het zelf op? Hoe wezenlijk is voor ons leven met de aarde?
 

In een dertigtal interviews gaan beeldbepalende Nederlands in op deze vragen en daarbij komen een groot aantal aspecten van duurzaamheid aan de orde. Het boek is in feite een mozaiek van ideeën over duurzaamheid.  De titel is ontleend aan een uitspraak van Midas Dekkers: “De bankdirecteuren die zo graaien zijn eigenlijk net zo aardig en gematigd als jij en ik. Het zijn gewoon apen die voor een te grote kist bananen zijn gezet” (zie pagina 123).

Over de structuur van het boek
Aan de hand van deugden zoals Dienstbaarheid, Rechtvaardigheid, Vertrouwen, Gematigdheid, Eerlijkheid en Liefde filosoferen Ruud Lubbers en Paul van Vliet in tien korte dialogen een rode draad door het boek, Midas Dekkers doet daarbij steeds een dwarse duit in het zakje.

Tussen deze bespiegelingen zijn interviews geplaatst waarbij de thematiek van de deugden ook verder wordt uitgewerkt, het boek besluit met een gedicht van Paul van Vliet.
Bij alle interviews zijn onder het kopje Handen en Voeten voor de Aarde persoonlijke observaties opgenomen o.a. over de Mondiale Voetafdruk.

Over de inhoud
In het voorwoord signaleert Herman Wijffels de oorzaken van ‘een bijna allesomvattende wereldcrisis’ en zegt: “We staan op een breuklijn in de geschiedenis, aan de vooravond van een nieuwe cultuurfase, weg van de vernietiging van de aarde en op weg naar een nieuw bewustzijn.”

Dit bewustzijn - in de woorden van Wijffels: ‘van het leven als een samenhangend systeem tussen mensen onderling en tussen mens en natuur’ - is uitgewerkt in het gedachtegoed van Irene van Lippe-Biesterfeld aan het slot van het boek, maar speelt ook in andere interviews een belangrijke rol. Architect Thomas Rau plaatst spiritualiteit zelfs in een praktische context van autonome energievoorziening. Willem Ferwerda ziet een evolutionaire verklaring voor ons korte-termijn denken. Pim van Lommel, auteur van Eindeloos Bewustzijn, de bestseller over bijna-doodervaringen, komt vanuit zijn eigen perspectief tot belangwekkende conclusies over duurzaamheid en ook  Jacqueline Cramer ziet diepere zingeving als enige koers: “We hebben inspiratie en persoonlijke betrokkenheid van mensen nodig.” Alexander Rinnooy Kan en Ruud Lubbers overzien het grote geheel, maar noemen pneuma (de geest) als belangrijkste in het rijtje: people, planet, profit.

Deze inzichten van verbondenheid leiden tot een andere levenshouding, waarvan de cultural creatives een opvallende exponent zijn. Zij komen ook nadrukkelijk aan de orde in het verhaal over de media met Emiel van Melis van www.sidewaysnews.com

Economie
Bert Heemskerk en Arnold Heertje, bekend van de algemene welvaartstheorie, relativeren onze drang naar economische groei. De laatste pleit samen met Wouter van Dieren voor een New Green Deal. Ook Femke Halsema sluit zich hierbij aan. Daarnaast legt zij het accent op niet-materiële waarden, net zoals filosoof Marius de Geus, die spreekt over utopieën, over onthaasten, over geluk.

 
Guido van Woerkom (ANWB) en Johan van de Gronden (WNF) dragen veel praktische zaken aan en de laatste signaleert bij de politiek een ‘chronische onderschatting van de burger, die weet meer en kan meer.’ Technologie is een terugkerend thema. In het interview met Lucas Reijnders gaat het met name over kansen die we onbenut laten. Over Cradle to Cradle wordt uiteenlopend gedacht: van ‘wervend, mobiliserend voor een grote groep’ (Jacqueline Cramer) tot ‘rook maar gerust wat meer, wij maken wel sportschoenen van de peuken’ (Thomas Rau).

Level playing field
Velen in het boek, zoals Jan Terlouw, Anne-Marie Rakhorst verbazen zich over het ontbreken van gelijke kansen voor duurzame energie en biologische landbouw, Lucas Reijnders houdt ons een duistere spiegel voor, Ed Nijpels pleit voor openeindsubsidies voor duurzame initiatieven en Jan Juffermans gaat nog een stap verder en denkt aan quotering en juridische stappen.
Maurits Groen vat het kernachtig samen: “We hebben een mooie toekomst voor ons, alleen de gevestigde belangen die verdienen aan onze huidige energie-economie vinden de omslag naar duurzame energie niet leuk.”

Klimaatsceptici krijgen repliek van o.a. Jan Pronk en Ed Nijpels. Jan Terlouw, Ruud Lubbers en Ed Nijpels spreken over de beperkingen van de politiek. Jan Terlouw: “De politiek is het grote probleem.” Marius de Geus, Jan Terlouw, Wouter van Dieren, Jacqueline Cramer, Maurits Groen, Jan Juffermans en Lucas Reijnders laten een persoonlijk licht schijnen over veertig jaar milieubeweging.

Consuminderen
De graaicultuur komt nadrukkelijk aan de orde, niet alleen in het gesprek met Jeanine Schreurs over consuminderen. Maarten ’t Hart en Midas Dekkers bepleiten de eenvoud, en verrassend genoeg ook Jonnie Boer van sterrenrestaurant De Librije.

Jan Pronk beziet duurzaamheid in een internationale context en zet zich in voor de buitengeslotenen. Froukje Jansen komt vanuit haar eigen ervaringen tot dezelfde conclusies. Ook voor jongeren en duurzaamheid is aandacht, o.a. in gesprekken met Maayke Damen en Annick de Witt.

Klik hier voor meer informatie of om het boek direct te bestellen.

--------------

Noot voor de redactie, niet voor publicatie:

Voor aanvullende informatie of een recensie-exemplaar kunt u contact opnemen met Ellen van Brummelen, tel. (0411) 65 00 85, fax (0411) 65 00 80, e-mail: e.vanbrummelen@aeneas.nl.